Βλάστη

Έκανα αρχικά μια προσπάθεια να ανέβω στο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, πάνω απ΄το χωριό και μέσα στο δάσος, αλλά δεν τα κατάφερα γιατί το χιόνι ήταν πολύ στο δρόμο και χρόνο για να περπατήσω δεν είχα.

Εδώ γίνονται οι Γιορτές της Γης, κάθε Ιούλιο, που διοργανώνουν  το Δ.Δ Βλάστης και η Εταιρεία Περιβαλλοντικής Έρευνας και Ενημέρωσης OΙΚOΤOΠΙΑ. Πρόκειται για ένα οικολογικό και πολιτιστικό φεστιβάλ, που προσελκύει πολύ κόσμο κάθε χρόνο και που αξίζει να έρθετε κάποια στιγμή. 

Μπαίνω στην πλατεία του χωριού. Ελάχιστοι ήχοι κι ακόμη πιο λίγοι άνθρωποι. Είναι όμως μια τυχαία Τρίτη του χειμώνα, οπότε, τι κόσμο να βρεις. Οι ντόπιοι  μετά την πλήρη εγκατάλειψή του χωριού μετά τον εμφύλιο, ξαναγύρισαν κυρίως ως σε χώρο αναψυχής, ασχολούμενοι ευτυχώς και κάποιοι με τον τουρισμό, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα να βρουν οι επισκέπτες καλές υπηρεσίες. Τα σαββατοκύριακα όμως, το χωριό γεμίζει κόσμο! 

Ένας ψηλός κύριος, σκάβει με κάτι σαν φτυάρι, ειδικό για τον πάγο, έξω ακριβώς απ΄την είσοδο του μαγαζιού του, για να διευκολύνει την πρόσβαση.Είναι ο Γιάννης ο Τσιάρας και το μαγαζί του το καφέ-μπαρ Πέτρινο (24630-92234). Ένας πολύ ωραίος χώρος για καφέ, με το τζάκι πάντα αναμμένο το χειμώνα. Τα βράδια που το χωριό έχει κόσμο, εκτελεί και χρέη μπαρ και μάλιστα γίνεται και χαμός...!

Μου φτιάχνει καφέ και απαντάει με προθυμία στις ανιαρές ερωτήσεις μου. Ξέρετε, οι άνθρωποι στα τουριστικά ορεινά χωριά, δέχονται συχνά τύπους σαν εμένα, που θεωρούν ότι ντε και καλά πρέπει τώρα που ήρθα να υποστείς την ανάκρισή μου, έχεις δεν έχεις όρεξη.«Σαράντα με πενήντα νοματαίοι ξεχειμωνιάζουμε» , λέει ο Γιάννης, «αλλά από την άνοιξη αρχίζουν κι επιστρέφουν αρκετοί, καθώς και κάποιοι κτηνοτρόφοι που έρχονται από αλλού. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, το χωριό είναι γεμάτο κόσμο. Το πρωί πηγαίνω για ύπνο, λόγω του  μαγαζιού». 

Στις 27 Ιουλίου, το έθιμο επιβάλει την συγκέντρωση καμιά σαρανταριά ντόπιων με τ΄άλογα, οι οποίοι πηγαίνουν στο μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα και γλεντάν με παραδοσιακή μουσική και πιοτά. Και μετά μπαίνουν στα μαγαζιά του χωριού καβάλα στ΄άλογα !!  Έτσι, το ξεκίνησε κάποιος μια φορά, άρεσε η ιδέα και το καθιέρωσαν.

Δυνατή εκδήλωση είναι και το πανηγύρι της Παναγίας το δεκαπενταύγουστο, που διαρκεί τρεις μέρες. 

Η κορυφαία εκδήλωση όμως, είναι οι Γιορτές της Γής. Πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά το 2001. Διήρκησαν τέσσερις ημέρες και συγκέντρωσαν περισσότερους από 5.000 επισκέπτες. Η ανταπόκριση του κοινού ενθουσίασε τους διοργανωτές, οπότε την επόμενη χρονιά οι Γιορτές της Γης επαναλήφθηκαν και διήρκησαν έξι μέρες. Από τότε, η διοργάνωση στα οροπέδια του Σινιάτσικου, έχει καθιερωθεί. Κάθε χρόνο, συνήθως στις αρχές του Ιούλη, οι δραστηριότητες του φεστιβάλ εξελίσσονται στους δρόμους της Βλάστης .Παράλληλα με τις συναυλίες, στις οποίες παρουσιάζονται «δυνατά» ονόματα της μουσικής μας σκηνής,  πραγματοποιούνται διάφορες εκδηλώσεις και δραστηριότητες, όπως θέατρο δρόμου, θέατρο σκιών, φωτογραφικές  και εικαστικές εκθέσεις, σεμινάρια, συζητήσεις, κυνήγι θησαυρού και άλλες δραστηριότητες στη φύση. Επίσης, στο χώρο του φεστιβάλ συνήθως λειτουργεί παζάρι βιολογικών προϊόντων και παιδότοπος. Υπάρχει τέλος, χώρος για κατασκήνωση, που παρέχεται απ΄τους διοργανωτές δωρεάν. 

Αφήνω το χωριό και ανηφορίζω για το μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα, μερικά χιλιόμετρα ασφαλτόδρομου. Όπως στα περισσότερα μοναστήρια, επελέγη το καλύτερο σημείο, ως προς τη θέα. Δεν υπήρχε ψυχή κι αφού έκανα πολλά κλικ στη μηχανή μου, επιστρέφω. Κανα δυο χιλιόμετρα μετά τη μονή, στρίβω αριστερά προς το καταφύγιο-ξενώνα, με τον τίτλο «ΟΡΕΙΝΟΣ ΞΕΝΩΝΑΣ ΜΟΥΡΙΚΙΟΥ». Ένα υπέροχο κτήριο, μέσα κι έξω, μέσα στο δάσος κυριολεκτικά,  με θέα προς την πεδιάδα της Πτολεμαΐδας. Ακόμη και οι καμινάδες της ΔΕΗ, όμορφες φαίνονται από δω πάνω! Αυτοκίνητο απ΄έξω υπήρχε, καθώς κι ένας τεράστιος σκύλος, αλλά οι διαχειριστές μάλλον έλειπαν, γιατί δε μου άνοιξε κανείς... 

ΙΣΤΟΡΙΑ

Υπάρχουν ενδείξεις ότι ήδη από τη βυζαντινή περίοδο στην τοποθεσία που στις μέρες μας βρίσκεται το χωριό της Βλάστης προϋπήρχε κάποιος οικισμός. Η ανάπτυξη της ξεκινά τον 15ο αιώνα, όταν μετά την εγκατάσταση Tούρκων Kονιάρων στην κοιλάδα των Kαϊλαρίων (Πτολεμαΐδας) οι χριστιανικοί πληθυσμοί που ζούσαν εκεί αναγκάστηκαν να μετοικήσουν στα ορεινά τμήματα της περιοχής, καθώς αυτά ήταν περισσότερο απρόσιτα στους κατακτητές.

Σημείο-σταθμό στην ανάπτυξη της Βλάστης αποτελούν τα τέλη του 18ου αιώνα. Μετά τα Ορλωφικά (1770 μ.Χ.) και τη λεηλασία της Μοσχόπολης, η οποία μέχρι τότε αποτελούσε ανθηρό κέντρο της περιοχής, ένας μεγάλος αριθμός Βορειοηπειρωτών Βλάχων προσφύγων συγκεντρώνεται στο χωριό της Βλάστης. Η ενδυνάμωση του ντόπιου πληθυσμού είχε ως αποτέλεσμα μία σημαντική ώθηση στην ανάπτυξη και την πρόοδο του οικισμού.

Λόγω της μορφολογίας του εδάφους (ορεινά εδάφη και πλούσιων λιβάδια), οι κάτοικοι της Βλάστης ασχολήθηκαν κυρίως με την κτηνοτροφία. Παράλληλα, ανέπτυξαν και επαγγέλματα σχετικά με την κτηνοτροφία, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη της τυροκομίας, της υφαντουργίας και του εμπορίου. Επίσης, αρκετοί κάτοικοι έγιναν ξυλουργοί, κτίστες, αρχιτέκτονες, ζωγράφοι, χρυσοχόοι, ραφτάδες κ.α. Έτσι, μέχρι το 19ο αιώνα ο κάποτε οικισμός της Βλάστης έχει μετατραπεί σε μία σημαντική κωμόπολη: ο πληθυσμός της εκείνη την περίοδο έχει ξεπεράσει τους έξι χιλιάδες κατοίκους. Η ακμή της Βλάστης διαρκεί μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. Οι σημαντικές εξελίξεις της εποχής (Μακεδονικός Αγώνας, Βαλκανικοί Πόλεμοι και Α' Παγκόσμιος Πόλεμος) είχαν σαφείς αρνητικές επιπτώσεις στην πορεία του χωριού. Η σταδιακή μείωση του πληθυσμού ολοκληρώνεται στα χρόνια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς το χωριό καίγεται από τους Γερμανούς κατακτητές. Στα χρόνια του αιματηρού εμφυλίου πολέμου, η Βλάστη εγκαταλείπεται πλήρως από τους κατοίκους της. Με το τέλος του εμφυλίου πολέμου, περίπου οκτακόσιοι κάτοικοι επέστρεψαν στο χωριό. Στη συνέχεια όμως, ακολουθώντας το ρεύμα αστυφιλίας των επόμενων δεκαετιών, οι περισσότεροι κάτοικοι αναζήτησαν καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης και διαβίωσης στα αστικά κέντρα. έτσι, στις μέρες μας οι μόνιμοι κάτοικοι της Βλάστης δεν ξεπερνούν, κατά τη διάρκεια του χειμώνα, τους πενήντα.