Πράμαντα

μέρος των εργασιών μόνοι τους και το αποτέλεσμα είναι πολύ καλό. Και έχουν και νοικιασμένη τη μισή πλατεία, στην οποία το καλοκαίρι γίνεται ο χαμός. Πολύς κόσμος. Μου έψησαν ένα καφεδάκι και δώσαμε ραντεβού για το βράδυ, για τσίπουρα.

Στη σημερινή του θέση ο οικισμός πιθανολογείται πως αναπτύχθηκε στα μέσα του 15ου αιώνα. Τον πρώτο οικισμό δημιούργησαν μέτοικοι κτηνοτρόφοι από τους Χριστούς και αργότερα φυγάδες καταδιωκόμενοι κυρίως από την Ήπειρο, που βρήκαν καταφύγιο λόγω του δυσπρόσιτου της περιοχής. Γίνεται κέντρο κλεφταρματολών και συμμετέχει στον αγώνα του 1821. Από εδώ και το γειτονικό χωριό των Μελισσουργών στρατολογεί ο Γ. Καραϊσκάκης το πρώτο του επαναστατικό σώμα. Τα Πράμαντα παίρνουν μέρος στις επαναστάσεις του 1854, 1866, 1878 για να απελευθερωθούν από τον Τουρκικό ζυγό τον Ιούνιο του 1881.

Το 1883 ιδρύεται ο Δήμος Πραμάντων, που λειτουργεί ως το 1912. Ως κοινότητα συνενώνεται το Φθινόπωρο του 1998 με τις γειτονικές κοινότητες των Ραφταναίων και Αμπελοχωρίου και επαναλειτουργεί πλέον ως Δήμος.
Σήμερα στα Πράμαντα λειτουργούν πολλές υπηρεσίες, κέντρο υγείας, σχολεία, δανειστική βιβλιοθήκη, καταστήματα, ταβέρνες.

Συνεχίζω την διαδρομή προς Μελισσουργούς. Λίγο μετά αφού βγεις από τα Πράμαντα, είναι ο οικισμός Τσόπελα. Εδώ είναι το ξενοδοχείο του Γιώργου του Μεράτζα, του γνωστού τραγουδιστή που ερμηνεύει από Θάνο Μικρούτσικο μέχρι ηπειρώτικα μοιρολόγια. Ο ξενώνας λέγεται «ξενείον» (26590-62350) και είναι υπέροχος και σε «στρατηγικό» σημείο. Δεν είχα την τύχη να συναντήσω τον ίδιο, αλλά μια συμπαθέστατη κυρία που με ξενάγησε στους χώρους και με κέρασε καφέ. Πέτρα και ξύλο, τζάκια στα δωμάτια, διακριτική διακόσμηση, άνετο καθιστικό, οικείος χώρος πρωινού και στον εξωτερικό χώρο πισίνα, με τα Τζουμέρκα ...φάτσα κάρτα.

Στο χωριό υπάρχει και ο επίσης συμπαθητικός ξενώνας «Φτέρη»(26590-62030).

Λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, οι Μελισσουργοί. Πήρα πρώτα τον δρόμο που βγάζει στο πάνω μέρος του χωριού και βγήκα και λίγο παραέξω. Πάνω σε έναν βράχο, είναι με μπογιά γραμμένο «ΑΡΚΟΥΔΕΣ-ΛΥΚΟΙ». Με έπιασαν τα γέλια και κατάλαβα ότι κάποιος δεν επιθυμεί για κάποιον λόγο να μην συνεχίζουν τα αυτοκίνητα προς τα εκεί. Γιατί αν στα χωριά, που κυρίως τον χειμώνα κατεβαίνουν κοντά στο χωριό αρκούδες και λύκοι, έπρεπε να το γράφουμε, τα μισά ορεινά χωριά της χώρας μας θα έπρεπε να έχουν πινακίδες «ΑΡΚΟΥΔΕΣ-ΛΥΚΟΙ».

Στην πλατεία του χωριού, ο ναός του Αγίου Νικολάου, επιβλητικός και σε απόλυτη αρμονία με το βουνό δίπλα του. Από κάτω το πολύ όμορφο κτίριο του παλιού σχολείου, που είναι τώρα ταβέρνα-καφενείο με την επιγραφή «ΠΑΠΠΑΣ» και την λεβέντισσα την κυρία Βούλα και την οικογένειά της να το διαχειρίζεται. «Τι καλό μαγειρεύεις για τον κόσμο κυρία Βούλα;» «Τα πάντα παιδάκι μου. Και μαγειρευτά και ψητά και πίτες, τα πάντα. Πίτες φτιάχνω κάθε μέρα. Έρχονται από την Πράμαντα και τις τρων».

Σε ένα χωριό με ελάχιστους κατοίκους, υπάρχει μαγαζί ανοιχτό κάθε μέρα που φτιάχνει πίτες. Αυτό για μερικά διάσημα χωριά ορεινών προορισμών, που όλη την εβδομάδα είναι κλειστά και το Σαββατοκύριακο ανοίγουν, λες και πρόκειται για μουσείο.

Έχουν και έναν πολύ καλό ξενώνα τα παιδιά της κυρίας Βούλας εδώ στους Μελισσουργούς, που το λένε «Αγκάθι», με 8 δωμάτια, εστιατόριο, καφετέρια και θέα απίθανη (26590-61200).

Γενικώς οι Μελισσουργοί, είναι ωραίο χωριό σε πολύ καλή θέση. Είναι κοινότητα και ανήκει στον Νομό Άρτας, ενώ δίπλα τα Πράμαντα είναι Νομός Ιωαννίνων. Έχω την εντύπωση ότι πολύ μπέρδεμα υπάρχει με την διοικητική διάρθρωση των Τζουμέρκων, αλλά δεν μου πέφτει και λόγος.

Πίσω πάλι προς Πράμαντα και στη διασταύρωση για «ορειβατικό καταφύγιο», κάνω αριστερά. Συνάντησα πρώτα το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής, όπου υπήρχε κλειδί στην πόρτα για να μπω, αλλά δεν υπήρχε άνθρωπος εκεί. Αξίζει όμως να το επισκεφθείτε.

Τρία χιλιόμετρα υποφερτού χωματόδρομου (και για μη τετρακίνητο) και βρίσκομαι στο καταφύγιο των Τζουμέρκων. Υπέροχο μέρος. Η Στρογγούλα η κορυφή πάνω από το κεφάλι σου από τη μία μεριά κι από την άλλη η κοιλάδα των γύρω όγκων, με κάποια από τα χωριά να φαίνονται.

Ο Μπάμπης και η Πόλα ήταν στο προαύλιο και παίζαν με τα σκυλάκια τους. Πριν από δυόμισι χρόνια ήρθαν και εγκαταστάθηκαν εδώ, πάνω στα βουνά, αφού νοίκιασαν το καταφύγιο από τον Δήμο. Είχαν εγκαταλείψει αρχικά την Αθήνα, όπου ζούσαν και πρώτος τους σταθμός ήταν τα Ιωάννινα. Και τώρα εδώ, περνούν τη ζωή τους μεταξύ καταφυγίου και Πραμάντων (κάποιες ώρες), εξυπηρετώντας τους ορειβάτες αλλά και όσους θέλουν να απολαύσουν καφέ ή φαγητό σε μοναδικό μέρος.

 Έχει και αμφιθέατρο δίπλα από το καταφύγιο, όπου οι κάτοικοι των γύρω χωριών, το καλοκαίρι έρχονται εδώ στις εκδηλώσεις που οργανώνει ο Δήμος και οι σύλλογοι. Εξ ου και το «τραβάτ΄ απάν» που γράφει το μπλουζάκι της Πόλας και σημαίνει «Πηγαίνετε επάνω», για τους μη κατέχοντες την ηπειρώτικη διάλεκτο.

Το καταφύγιο (6944-324156, www.katafigiopramanton.gr) μπορεί να φιλοξενήσει 26 άτομα, σε 2 ξεχωριστούς χώρους στον όροφο, το καθένα με την δική του τουαλέτα. Στο ισόγειο, όπου το τζάκι καίει συνέχεια, μιας και είναι ενεργειακό και με αυτό ζεσταίνεται όλο το κτίριο, μπορείτε να δοκιμάσετε την μαγειρική της Πόλας που είναι πολύ καλή, ή να πιείτε καφεδάκι. Από εδώ ξεκινούν ή καταλήγουν διάφορες πεζοπορικές διαδρομές, για τις οποίες θα σας ενημερώσει φυσικά ο Μπάμπης, ο οποίος γνωρίζει κάθε πέτρα της γύρω περιοχής.

Άκουσα και κάτι στο χωριό που με εκνεύρισε αφάνταστα: υπάρχει σκέψη να πάει άσφαλτος στο καταφύγιο! Ε, όχι ρε παιδιά. Υπάρχουν και όρια με την επέλαση του «πολιτισμού». Τι γυρεύει η μαύρη αντιαισθητική πίσσα πάνω στο βουνό, σε ένα ορειβατικό καταφύγιο; Έλεος δηλαδή!

Είχα αφήσει για την επιστροφή την επίσκεψη στις αγροτουριστικές κατοικίες «Θέασις», στο δίπλα χωριό στους Κτιστάδες και στο σπήλαιο των Πραμάντων, την «Ανεμότρυπα».

Η «Θέασις» είναι μια πρωτότυπη ιδέα του Νίκου του Ζάψα, ο οποίος δημιούργησε μέσα στο δάσος και κάτω από τις κορυφές των Τζουμέρκων, τέσσερις στρογγυλές αυτόνομες κατοικίες με πέτρα και ξύλο. Κυκλικός και ο χώρος στο εσωτερικό και ενιαίος, με θερμοδυναμικο τζάκι και στέγη επίσης κυκλική να «σβήνει» προς τα πάνω (6948682910).

 Η αλήθεια είναι ότι δεν πρόλαβα να πάω στο σπήλαιο της Ανεμότρυπας γιατί με έπιασε η νύχτα, αλλά από όσα έχω ακούσει, είναι εντυπωσιακό και αξίζει να πάτε. Το διαχειρίζεται λέει ιδιώτης που έχει και το café του εκεί και που σε ξεναγεί ο ίδιος. Κάτι γκρίνιες που άκουσα ότι δεν είναι πάντα διαθέσιμος να σε ξεναγήσει, θα σας πω σύντομα αν ισχύουν, όταν επισκεφθώ το σπήλαιο.

Είμαι όμως σε θέση να σας πω με σιγουριά, ότι κάτι που θα σας ενοχλήσει στην περιοχή, είναι το θέμα και το θέαμα των σκουπιδιών που πετιούνται ανεξέλεγκτα στους λάκκους. Όχι από τον Δήμο φυσικά, ο οποίος κάνει αποκομιδή κανονικά. Αλλά από μερικούς κατοίκους που αν είναι πιο κοντά ο λάκκος από τον κάδο, θα προτιμήσουν τον πρώτο. Κάτι πρέπει να κάνετε όμως κύριοι. Είναι το μελανό σας σημείο...