καταλύματος, με αυτόνομες βίλες , πισίνα , χώρο πρωινού και όλα αυτά, δίπλα στη θάλασσα. Ο κύριος Γιώργος με τον γιο του Πέτρο και την σύζυγό του, εκτός απ΄την  εγκάρδια φιλοξενία που θα σας προσφέρουν, θα σας δώσουν και πληροφορίες για όλη την περιοχή, ότι κι αν θέλετε να κάνετε (www.viplounge.gr).

Παίρνω το δρόμο για Καρδαμύλη κι Αρεόπολη. Σε λίγα χιλιόμετρα , η διασταύρωση για Άνω Βέργα. Το γνωρίζω από παλιά ετούτο το χωριό. Πολλές φορές πριν μερικά χρόνια, ερχόμασταν εδώ για Αλεξίπτωτο Πλαγιάς, κάνοντας συγχρόνως και τις διακοπές μας στην περιοχή. Γιατί αυτό είναι –συν τοις άλλοις- αυτή η περιοχή: βουνό και θάλασσα, αλλά στον υπερθετικό βαθμό. Γιατί άλλο είναι κάποιοι λόφοι να καταλήγουν στη θάλασσα, με βλάστηση ποώδη και πιο ψηλό δένδρο το πουρνάρι, κι άλλο ο Ταΰγετος, με 2407 μέτρα υψόμετρο, με οργιώδη βλάστηση, φαράγγια , ποτάμια και όλη τη δύναμη ενός ψηλού βουνού.

Η Άνω Βέργα

είναι κτισμένη σε υψόμετρο 860 μέτρα, παραδοσιακός οικισμός και το σπουδαιότερο, το πιο ωραίο σημείο στο οποίο μπορείτε να φτάσετε με το αυτοκίνητο για να απολαύσετε (πραγματικά) τη θέα στο Μεσσηνιακό κόλπο. Κι έχει και ταβέρνες εδώ , όπως «το παραπέντε» που κάθισα για φαγητό και μου άρεσε, στην άκρη του χωριού και με απίστευτη θέα!

Η απογείωση του παραπέντε, είναι λίγο πιο πάνω, στα 900 μέτρα υψόμετρο. Ο Θανάσης Φενέκος που μαζί με τα υπόλοιπα παιδιά της αερολέσχης, που φροντίζουν και την απογείωση, κάνει διθέσιες πτήσεις από εδώ, κι η εμπειρία είναι απίστευτη (τηλ. 6944-575035). Επίσης, σχολές εκπαίδευσης αρχαρίων και προχωρημένων, καθώς και SIV , οργανώνει εδώ ο Διονύσης Βλασσόπουλος  (freedom, τηλ 6944-431709) που είναι επίσης Καλαματιανός και που μαζί του κάποτε εδώ έκανα ένα SIV (διάφορα τεστ δύσκολων καταστάσεων στον αέρα),   που ήταν απ΄τα πιο συναρπαστικά πράγματα που έχω κάνει στη ζωή μου !!

Καρδαμύλη

Η πρώτη από τις διασημότητες της Μάνης. Γνωστός και δημοφιλής τουριστικός προορισμός – και όχι άδικα.

Διατηρεί μέχρι σήμερα, το αρχαίο της όνομα και μάλιστα ο Όμηρος την  συμπεριλαμβάνει στις επτά πόλεις που πρόσφερε ο Αγαμέμνονας στον Αχιλλέα,  για να επιστρέψει στη μάχη στη διάρκεια της πολιορκίας της Τροίας ( Ομήρου Ηλιάδα).

Κάνετε μια βόλτα στην Παλιά Καρδαμύλη. Βρίσκεται κάτω από την αρχαία Ακρόπολη και είναι μια θαυμάσια γειτονιά, με μανιάτικους πύργους και την όμορφη εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα που στέκει πάνω στο βράχο με τα κυπαρίσσια. Ακολουθήστε το μονοπάτι πάνω από το μουσείο: περνάει ανάμεσα από τους τάφους των Διόσκουρων και οδηγεί στην Ομηρική Καρδαμύλη. Κάτι αρχέγονα ερωτικά υπάρχει εδώ στην ατμόσφαιρα: στα λαξεμένα στους βράχους καταλύματα, ήταν που έζησε τον έρωτά του μ την Ταϋγέτη, ο ερωτιάρης Δίας!

Αν ο χρόνος σας το επιτρέπει, να περπατήσετε στο φαράγγι του Βυρού. Ξεκινάει από το δάσος της Βασιλικής στον Ταΰγετο, κατηφορίζει περίπου για 20 χλμ. και καταλήγει στην Καρδαμύλη. Από εδώ περνούσε η αρχαία Βασιλική Οδός που ένωνε την Καρδαμύλη με τη Σπάρτη. Έχει εντυπωσιακά στενά περάσματα, με ψηλά βράχια και σε πολλά σημεία διασχίζει δάση με βελανιδιές, πεύκα και κυπαρίσσια.

Κάτι που πρέπει επίσης να κάνετε εδώ, είναι να επισκεφθείτε το περίφημο μουσείο των Μούρτζινων, στην Παλιά Καρδαμύλη. Στεγάζεται στο οχυρό συγκρότημα των Μούρτζινων - Τρουπάκηδων σε ένα διώροφο πυργόσπιτο. Υπάρχουν εδώ,  μεγάλες φωτογραφίες από την καθημερινή ζωή όλης της Μάνης (ελαιοτριβεία, μελισσοκομεία, αλυκές, μύλους, πύργους κ.λπ.). Στον δεύτερο όροφο εκτίθενται τα ζωγραφισμένα κεραμίδια που χρησιμοποιούσαν στη Μέσα Μάνη.

Η Καρδαμύλη, ένας για τους λόγους που είναι διάσημος προορισμός, είναι γιατί την ιδανική περίπτωση και για εκδρομές στη γύρω περιοχή για να :

-επισκεφθείτε μερικές υπέροχες παλιές εκκλησίες, όπως οι Ταξιάρχες στο Εξωχώρι, η Ζωοδόχος Πηγή στο κάστρο της Ζαρνάτας, οι Ταξιάρχες στα Τσέρια, ο Αι Νικόλας στην Καστάνια, η Παναγία της Μηλιάς και οι Ταξιάρχες στο Προσήλιο. Όλες τους έχουν αγιογραφίες του 16ου αιώνα 

-         πάτε ως το κάστρο της Ζαρνάτας. Βρίσκεται μετά το χωριό Σταυροπήγι, που υπήρχε πριν από το 1427. Οχυρώθηκε από τους Ενετούς κατακτητές, οι οποίοι το αποκαλούσαν Castel Zarnata. Εχει χτιστεί σε λόφο όπου πιθανότατα βρισκόταν η ομηρική πόλη Ενόπη. Μέσα από τα εντυπωσιακά τείχη θα δείτε τον ναό της Ζωοδόχου Πηγής με περίφημες τοιχογραφίες , μία εκ των οποίων είναι  και η παράσταση του ζωδιακού κύκλου.

-          πάτε στο νησάκι Μερόπη, ακριβώς απέναντι. Βρίσκεται καμιά 300ριά μέτρα από το λιμανάκι της Καρδαμύλης. Είναι καταπράσινο και έχει ερείπια από ενετικές οχυρώσεις, καθώς και το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη.

Λαγκάδα

Εδώ πιάνουμε βουνό! Αρκετά ψηλά σε υψόμετρο, χωμένη μέσα στο πράσινο, της αξίζει οπωσδήποτε μια στάση. Αποτελείται από τέσσερις κυρίως συνοικισμούς.

Τα Μιλουτσιάνικα, την Πέρα Χώρα, τα Τσιφολιάνικα και το Κάτω Πηγάδι.

Στο έμπα  του χωριού συναντάς τον παλιό δρόμο. Είναι ένας πλακόστρωτος δρόμος, από όπου παλιότερα περνούσαν οι Βυζαντινοί δεσποτάδες του Μυστρά, καθώς και  ο Κολοκοτρώνης, οι Μαυρομιχαλαίοι και οι Μανιάτες πολεμιστές όταν πήγαιναν να ελευθερώσουν την Καλαμάτα. Πόδι Οθωμανών –λένε αυτοί που ξέρουν- δεν πάτησε τις πλάκες του.

Μπαίνοντας στην πλατεία , είμαι μπροστά στην  βυζαντινή εκκλησιά της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα. Εκεί ανηφορίζει ο δρόμος για τα Τσιχολιάνικα, όπου υπάρχει η εκκλησία της Παναγίτσας.

Αξίζει ακόμη να επισκεφθείς το αρχοντικό του Γιαννάκου Κισκήρα, λίγο πιο κάτω από το σχολείο. Είναι ένα καλλιμάρμαρο αρχοντικό με εντοιχισμένες ανάγλυφες παραστάσεις και προτομές.

Οίτυλο

Το Οίτυλο πήρε το όνομά του από το μυθικό ήρωα Οίτυλο που καταγόταν από το Άργος και ήταν γιος του Αμφιάνακτα.

Το Οίτυλο, από το οποίο πήρε την ονομασία του ο νέος Δήμος Οιτύλου, είναι κατοικημένο συνεχώς από την αρχαιότητα και την εποχή του Ομήρου έως σήμερα. Συγκεκριμένα από την εποχή του Ομήρου αναφέρεται το Οίτυλο ως τμήμα του βασιλείου του Μενελάου. Από το Στράβωνα αργότερα αναφέρεται με το όνομα Βοίτυλο και ο Παυσανίας αναφέρει πως ήταν μια από τις κυριότερες πόλεις του «Κοινού των Ελευθερολακώνων». Διασώζονται ερείπια αρχαίων μνημείων και επιγραφές ιδιαίτερα γύρω από την παραλία .

Τη περίοδο της Τουρκοκρατίας, στο Οίτυλο, εγκαταστάθηκαν επιφανείς οικογένειες, όπως των Βυζαντινών πριγκίπων Κομνηνών (Στεφανόπουλων) και των Μεδίκων ή Γιατριάνων. Μεταξύ του 1672 και 1674, δημιουργήθηκαν κύματα προσφύγων.

Το 1770, αγκυροβόλησε εδώ ο Ναύαρχος του Ρωσικού Στόλου, Θεόδωρος Ορλώφ, που μαζί με τους Μαυρομιχαλαίους και τους Μανιάτες ξεκίνησε την επανάσταση του 1770 (Ορλωφικά). Στη Μονή Ντεκούλου ή Δεκούλου υπογράφηκε η σχετική συμφωνία.

Αξιόλογοι οι ναοί του Αγίου Γεωργίου, της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, της Κοίμηση της Θεοτόκου, των Ταξιαρχών και της μονής Δεκούλου ή Ντεκούλου με σωζόμενη εκκλησία και καλοδιατηρημένες αγιογραφίες.

Λιμένι

Νομίζω πως είναι το μέρος που αγάπησα περισσότερο κατά την περιήγησή μου στη Μάνη, μαζί με το ακρωτήριο Ταίναρο, με το υπνομαντείο και τον ναό του Ταινάριου Ποσειδώνα.

Όλα εδώ μοιάζουν μαγικά. Το λιμανάκι, το αρχοντικό των Μαυρομιχαλαίων, τα χωρίς παραφωνίες παραδοσιακά κτίρια του οικισμού, η ψαροταβέρνα του Τάκη, το μισογκρεμισμένο εκκλησάκι (που δεν μπόρεσα να μάθω που είναι αφιερωμένο), με το καμπαναριό να υψώνεται προκλητικά και ν΄ αγναντεύει όσα συμβαίνουν γύρω του. Κάποτε τους πειρατές, ύστερα τους Μαυρομιχαλαίους και τους Ορλώφ, σήμερα τους τουρίστες…

Με παραξένεψαν βέβαια, φτάνοντας, οι 2 μεγάλες τουριστικές επιχειρήσεις που στήθηκαν πάνω ακριβώς απ΄τον οικισμό. Όχι ότι είναι άσχημες, τουναντίον μάλιστα, είναι προσεκτικά δομημένες με την μανιάτικη αρχιτεκτονική. Είναι όμως λίγο προκλητικά μεγάλες για το όλο τοπίο. Η μία μάλιστα, πρέπει να είναι πιο μεγάλη απ΄το Λιμένι !

Η λευκή σημαία με τον γαλάζιο σταυρό στη μέση, που οι περισσότεροι εδώ θα την προτιμούσαν ως σημαία όλων των ελλήνων, κυριαρχεί. Από πάνω η φράση «Νίκη ή Θάνατος» κι από κάτω το «Ταν ή επι Τας». Σ΄ όλη τους την ιστορική διαδρομή οι Μανιάτες, κάτω απ΄ αυτές τις φράσεις ζουν. Ανυπότακτοι και ατίθασοι, οι έλληνες που δεν υποδουλώθηκαν ποτέ ! Η πέτρα και η αγριάδα που κυριαρχούν στο τοπίο, κυριάρχησαν και στην ψυχή των Μανιατών.

Όπως βέβαια κάθε ανθρώπινη συμπεριφορά, έχει τα καλά της , έχει και τα κακά της. Γι αυτό και όταν δεν υπήρχαν εχθροί να πολεμήσουν , πολεμούσαν μεταξύ τους. Είναι γι αυτό η χώρα του «γδικιωμού», της εκδίκησης. Οι οικογένειες αντιμάχονταν η μία την άλλη, με θύματα κάθε φορά «τον καλύτερό τους».

Στην ταβέρνα του «Τάκη» που λειτουργεί από το 1986, ήταν το γεύμα της ημέρας μου. Νόστιμα φρέσκα ψαράκια, σε απόσταση μισού μέτρου απ΄ το νερό της θάλασσας, με το μάτι σου να μη χορταίνει την ομορφιά του τοπίου.

Αρεόπολη

Ιστορικός οικισμός, που διατήρησε την ανεξαρτησία του τον καιρό της τουρκοκρατίας. Είναι η πατρίδα των Μαυρομιχαλαίων. Η Αρεόπολη είναι κτισμένη σε υψίπεδο πάνω από το φυσικό και ευρύχωρο λιμένα του, το λεγόμενο Λιμένι, που αποτελεί και το επίνειό της. Η  περιοχή της παράγει εκλεκτά ελαιόλαδα, λίγα σιτηρά, και αξιόλογη κτηνοτροφία. Σε αυτόν τον χώρο συγκροτήθηκαν οι πρώτες ένοπλες ομάδες που και ύψωσαν πρώτοι τη σημαία της επανάστασης, στις 17 Μαρτίου του 1821.  Η Σημαία αυτή της Αρεόπολης ήταν λευκή και έφερε διάφορα εθνικά σύμβολα. Διασώθηκε και εκτίθεται σήμερα στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Αθηνών. Τοπική εθνική εορτή είναι η παραπάνω ιστορική ημερομηνία, όπου κάθε χρόνο μετά τη δοξολογία, ακολουθεί αναπαράσταση του ξεσηκωμού εκείνης της ημέρας.

Η Αρεόπολη, δεν σου αφήνει τη γεύση ενός αμιγώς παραδοσιακού οικισμού. Είναι όμως μια μικρή κωμόπολη και ως τέτοια, φυσιολογικά υποκύπτει στην οικιστική πίεση. Μπορεί όμως κάλλιστα να αποτελέσει το ορμητήριο για την γύρω υπέροχη περιοχή.

Γερολιμένας

Σεπτέμβριος με καύσωνα ήταν ετούτος. Οι 36 βαθμοί Κελσίου, σε συνδυασμό με το συνεχές ανέβα κατέβα στο αυτοκίνητο και το πήγαινε έλα της φωτογράφισης, με έφερε στα όρια της θερμοπληξίας. Κάθισα έτσι λιγάκι στην παραλία του Γερολιμένα για ένα αναψυκτικό.

Ωραίο είναι το χωριό, ως οικισμός και ως θέση, δε λέω. Κι αξίζει μια επίσκεψη όταν φθάσετε σε τούτα τα μέρη. Δεν θα ΄λεγα βέβαια ότι ξετρελάθηκα κιόλας…

Παλαιότερα ο Γερολιμένας αποτελούσε σπουδαίο αλιευτικό καταφύγιο, με πολλές εγκαταστάσεις διάθεσης πάγου, καταστήματα διακίνησης αλιευμάτων καθώς και λιμάνι προσέγγισης σπογγαλιευτικών. Ήταν το τελευταίο λιμάνι των ελληνικών αλιευτικών που κατευθύνονταν προς τις ακτές της Αφρικής (προς "Μπαρμπαριά και Τούνεσι") και το πρώτο λιμάνι κατά την επιστροφή τους.

Βάθεια

Περπατώντας ανάμεσα στους Πύργους της, ένιωσα την πίκρα της εγκατάλειψης, ενός τόπου που δεν του αξίζει να τον εγκαταλείψουν. Δεν είναι μόνο οι ιστορία που κακοφαντίζεται εδώ. Είναι και η έννοια της ανικανότητας, ημών των νεοελλήνων.

Νιώθω ότι το τοπίο ζητάει εκδίκηση, τον γδικιωμό που κάποτε επιζητούσαν οι κάτοικοι ετούτου του οικισμού. Εκδίκηση γιατί κάποιος πιο προκομμένος κόσμος από μας τους σύγχρονους έλληνες, έναν τέτοιο οικισμό σε ένα τέτοιο τοπίο, θα το είχε κάνει διάσημο στον κόσμο όλο…

Οι πύργοι, τα σπίτια, οι εκκλησίες της στριμωγμένα στην κορυφή, μια μαγεία του τοπίου, ένα χρώμα μοναδικό. Και κάτω το απέραντο γαλάζιο. Πυκνοχτισμένο και εντυπωσιακό κτιριακό σύνολο με περίπου 70 σπίτια και πυργόσπιτα.

 Ο οικισμός διαμορφώθηκε μετά τον 18^ο αιώνα και έσφυζε από ζωή το 19^ο αιώνα. Στις πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας άρχισε η φυγή προς τις μεγάλες πόλεις και το 1980 είχαν απομείνει ελάχιστοι κάτοικοι κυρίως ηλικιωμένες γυναίκες, στερημένες από τα πάντα.

Η Βάθεια ήταν ένας εγκαταλελειμμένος οικισμός. Το '80, ο ΕΟΤ αναζήτησε τους κληρονόμους των πύργων και των σπιτιών, προκειμένου να μισθώσει κάποια από τα κτίρια και να τα αναστηλώσει. Το πείραμα πέτυχε. Λειτούργησαν τότε εδώ καμιά δεκαριά ξενώνες και ένα εστιατόριο. Απλώς, πέρασαν τα χρόνια, έληξε η μίσθωση και δεν ανανεώθηκε. Πού να τους μαζέψει ξανά τόσους ιδιοκτήτες ο ΕΟΤ. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς στα περισσότερα χωριά της Μάνης φαίνεται πως είναι ο βασικός λόγος της θλιβερής εικόνας εγκατάλειψης που παρουσιάζουν. Κι αυτό γιατί οι Μανιάτες δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην έννοια της πατρογονικής εστίας, της έδρας του σογιού. Τόση, ώστε να επιμένουν πεισματικά να διατηρούν ακόμα και το πιο μικρό ποσοστό συνιδιοκτησίας σε έναν πύργο, το οποίο στη συνέχεια θα διαιρεθεί στους κληρονόμους της επόμενης γενιάς, και τρέχα γύρευε...

Πάντως, με ελπίδες για το μέλλον ή χωρίς, το όμορφο τοπίο της παλιάς μανιάτικης καστροπολιτείας σε αφήνει άφωνο, με  την άγρια και επιβλητική ομορφιά του.

Όμορφες και οι δύο παραλίες της , Κάποι και Έξω Κάποι, όπου η εικόνα του βότσαλου και του καθαρού νερού κυριαρχούν.

Λίγο μετά τη Βάθεια, η πινακίδα έγραφε ότι «Εδώ αρχίζει η Ανατολική Μάνη»…

Αυτό που μου έμεινε παράπονο από την δυτική πλευρά της Μάνης, είναι ότι δεν πρόλαβα να πάω στα σπήλαια του Δυρού. Τι να πρωτοκάνεις όμως, σ΄ένα μέρος που το κάθε χωριό έχει την ιδιαίτερη ομορφιά του και την ακόμη πιο ιδιαίτερη ιστορία του. Και για να το περιγράψεις πρέπει να το ζήσεις, να μπεις στα σοκάκια του, να γνωρίσεις ανθρώπους.