Μονεμβασία

στην ονειρεμένη καστροπολιτεία, είναι λιγοστός.

Στέκομαι πάνω απ΄την κεντρική πύλη, σε μια ταράτσα που σε οδηγούν μερικά σκαλοπάτια εκατονταετηρίδων. Είναι εδώ το σπίτι που έζησε ο Γιάννης Ρίτσος, κι η προτομή  του απ΄έξω, έχοντας περήφανη έκφραση αγναντεύει τη θάλασσα.

Ακόμη κι ένας ατάλαντος –ως προς την συγγραφή στοίχων- θα μπορούσε να φτιάξει μερικές όμορφες λέξεις στη σειρά, αν ζούσε σε τούτο το μέρος. Πόσο μάλλον, αν είσαι ο Γιάννης Ρίτσος…

Προχωρώ στο στενό πλακόστρωτο, που σε οδηγεί απ΄ την Kάτω πόλη στην Άνω. Μαγαζάκια δεξιά κι αριστερά, άλλα πουλάνε σουβενίρ στους τουρίστες, άλλα μαγειρεύουν νόστιμες λιχουδιές κι άλλα σερβίρουν καφέ, με θέα τις όμορφες και περιποιημένες στέγες  του οικισμού και το γαλάζιο της θάλασσας.

Εκκλησιές παντού! Είναι εκεί καταγράφοντας την ιστορία της Μονεμβασιάς και αναδεικνύοντας τον πολιτισμό που δημιουργήθηκε εδώ , στο διάβα των αιώνων.

Σαν μια περιζήτητη όμορφη γυναίκα,  όλοι ήθελαν να την κάνουν δικιά τους. Πέρασαν πάνω απ΄το ποθητό κορμί της Βυζαντινοί αυτοκράτορες, Τούρκοι, πειρατές και Βενετοί. Όλοι αφήνοντας το σημάδι τους.

Η καίρια θέση της Μονεμβασιάς στο θαλάσσιο δρόμο προς την ανατολική Μεσόγειο υπήρξε στόχος πειρατικών επιδρομών, καθώς και επιδρομών ηγεμόνων της Δύσης: το 1147 πλοία του βασιλιά της Σικελίας Ρογήρου Β' προσπάθησαν να την καταλάβουν χωρίς επιτυχία και αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν με σοβαρές απώλειες. Μετά από έναν αιώνα, το 1248, ύστερα από πολιορκία τριών χρόνων, ο Γουλιέλμος Β', πρίγκιπας της Αχαΐας, κατέλαβε τη Μονεμβασία. Η απώλειά της υπήρξε σοβαρό πλήγμα για τον αυτοκράτορα της Νίκαιας Μιχαήλ Η' Παλαιολόγο, καθώς ανέτρεπε τα σχέδιά του για την ανάκτηση των εδαφών που είχαν περιέλθει στους Φράγκους.

Όταν ο Γουλιέλμος αιχμαλωτίστηκε από τους Βυζαντινούς στη μάχη της Πελαγονίας το 1259 και αρνήθηκε να παραχωρήσει τις κτήσεις του στην Πελοπόννησο με αντάλλαγμα την απελευθέρωσή του, ο Μιχαήλ τον κράτησε αιχμάλωτο μέχρι το 1262, οπότε δέχθηκε να παραδώσει στους Βυζαντινούς τα κάστρα της Μονεμβασιάς και του Γερακίου. Η ακμή της πόλης υπήρξε ραγδαία: εκτός από την αύξηση του πληθυσμού, που κύρια επίδοσή του ήταν το εμπόριο και η ναυτιλία, δημιουργήθηκαν προϋποθέσεις για την πνευματική και εκκλησιαστική ανάπτυξη, σε βαθμό που η ως το 1460 περίοδος να θεωρείται «χρυσή εποχή» της πόλης. Την ειρηνική ζωή της Μονεμβασίας κατά τον 14ο και το α' μισό του 15ου αιώνα τάραξαν πειρατικές επιδρομές και εσωτερικές συγκρούσεις, που δεν επηρέασαν εν τούτοις την ιστορική της πορεία στα πλαίσια του δεσποτάτου του Μορέως.

Στα τέλη του 1463 η Μονεμβασία περιήλθε στους Βενετούς, στους οποίους παρέμεινε ως το 1540, όταν με τη Βενετο-τουρκική συνθήκη ειρήνης παραδόθηκε στους Τούρκους.                Οι περισσότεροι κάτοικοί της τότε την εγκατέλειψαν και κατέφυγαν στα βενετοκρατούμενα νησιά, κυρίως στην Κέρκυρα και στην Κρήτη.

Η ανάκτηση της  από τους Βενετούς (1685-1715) είχε σαν αποτέλεσμα και την επανεγκατάσταοη κατοίκων στη Μονεμβασία, που ορίστηκε πρωτεύουσα του διαμερίσματος της Λακωνίας. Ο πληθυσμός της, όμως, που το 1700 είχε φθάσει στους 8.000 περίπου, μειώθηκε πάλι θεαματικά κατά τη δεύτερη περίοδο τουρκικής κατοχής (1715-1821) και το λιμάνι της δεν παρουσίαζε πια καμιά σχεδόν κίνηση.

Στις 23 Ιουλίου του 1821, μετά από τετράμηνη πολιορκία από τους επαναστατημένους Έλληνες, η Μονεμβασιά παραδόθηκε  και έγινε γη ελληνική.

Οι λέξεις «μόνη» και «Έμβασις», είναι αυτές που συνθέτουν το όνομα της Μονεμβασιάς. Κι αυτό, γιατί ο μόνος τρόπος να πας στον βράχο της, είναι η στενή λωρίδα ξηράς που την ενώνει με την Πελοπόννησο, μήκους περίπου 400 μέτρων.

Υπάρχουν μερικοί μικροί ξενώνες μέσα στην καστροπολιτεία, όπου μπορεί να διαμείνει κανείς. Δωμάτια που έχουν μείνει απείραχτα, ως προς το μέγεθός τους τουλάχιστον, εδώ και αιώνες.

Τις εκκλησιές, δεν χρειάζεται να σας τις συστήσει κανείς για να τις δείτε, γιατί τα βήματα θα σας οδηγήσουν πάνω τους: Ναός Ελκόμενου Χριστού, Ναός Αγίας Άννας ή Αγίων Ακινδύνων, Ανώνυμος Ναός, Ναός Αγίου Αντωνίου.

Η Νέα Μονεμβασιά ή πιο σωστά Γέφυρα, απέναντι απ΄τον βράχο, είναι μια μικρή κωμόπολη με ξενοδοχεία, εστιατόρια και τράπεζες, για να καλύψετε τις βασικές σας ανάγκες. Κι έχει και τη χάρη της, μιας και όπου κι αν καθίσεις , αγναντεύεις απέναντι τον υπέροχο βράχο !