Σπήλαιο Αγγίτη

χρωματική αλλοίωση, μάρμαρα του σπηλαίου έφραζαν την είσοδο. Ο περιηγητής και η συνοδεία του είδαν την σπηλιά και  χρειάσθηκε να συρθούν για να ανακαλύψουν την πρώτη αίθουσα, που στην πραγματικότητα είναι η τελευταία πριν περάσει ο Αγγίτης στην πεδιάδα. Σήμερα από τη δεξιά όχθη του ποταμού, ανεβαίνουμε την πετρόκτιστη ράμπα και δια της τεχνητά διευρυμένης εισόδου εισερχόμαστε στο σπήλαιο.

Κατεβαίνουμε λίγα σκαλοπάτια και βρισκόμαστε στο μέσο της αίθουσας. Οι διαστάσεις της είναι 35 χ 50 χ 15 μέτρα

ο περιηγητής περιγράφει με ακρίβεια την αίθουσα, αναφέροντας μεταξύ των άλλων το άνοιγμα στην οροφή, το οποίο στην ορολογία της γεωλογίας ονομάζεται δολίνη. Σήμερα οι διαστάσεις της φυσικής αυτής καμινάδας είναι 8 χ 12 μ. Την αίθουσα αυτή την αποκάλεσε Νυμφαίο, επειδή πίστευε ότι ο χώρος αυτός θα ήταν τόπος λατρείας θεότητας ή θεοτήτων των υδάτων. Κατά τον αφηγητή, η σιγή των αρχαίων φιλολογικών πηγών και η χαμένη ιστορική μνήμη οφείλονταν στο ότι το σπήλαιο δεν ήταν πολυσύχναστο. Εμείς ονομάσαμε το χώρο αίθουσα του μύλου δανειζόμενοι το όνομα από το μνημείο της βιομηχανικής αρχαιολογίας, που ήταν σε χρήση μέχρι το 1960.

Στην πρώτη αίθουσα τα παλαιότερα ευρήματα ανάγονται σε ότι συμβατικά έχουμε ονομάσει τελική Νεολιθική / Χαλκολιθική περίοδο. Από τις ανασκαφές διαπιστώθηκε ότι κάπου στην 4η χιλιετία ομάδα ή ομάδες μετακινούμενων κυνηγών-κτηνοτρόφων αξιοποίησαν μια εσοχή των νοτίων τοιχωμάτων του βράχου στην αριστερή όχθη του Αγγίτη και διαμόρφωσαν ένα μικρό πλάτωμα διαστάσεων 10 χ 12 μ περίπου, που διαιρέθηκε σε δύο μικρές βαθμίδες. Τα μόνα κατάλοιπα κατοικημένου χώρου που εντοπίσθηκαν ήταν τέσσερις εστίες, ανά δύο σε κάθε βαθμίδα κατασκευασμένες από αργούς, αραιά τοποθετημένους λίθους. Στις εστίες ή γύρω από αυτές υπήρχαν στάχτες και ξυλάνθρακες, θραυσμένα πήλινα οικιακά σκεύη, απορρίμματα ζωικής διατροφής, τέσσερα εργαλεία, κοσμήματα από θαλασσινά κοχύλια και κυνόδοντα κάπρου καθώς και πήλινα σφονδύλια αφημένα πολύ κοντά στο τοίχωμα του σπηλαίου λες και οι γυναίκες έγνεθαν με την πλάτη στο βράχο.

Η λιθολογική σύσταση του Φαλακρού όρους (ασβεστόλιθοι) και η κλειστή λεκάνη του Κάτω Νευροκοπίου που βρίσκεται βορειότερα συντελούν στην απορρόφηση των υδάτων της βροχής και των χειμάρρων. Τα νερά αυτά στην διαδρομή τους δημιουργούν έναν επιμήκη αλλά όχι ευθύγραμμο καρστικό αγωγό που είναι το σπήλαιο. Η μορφολογική μελέτη του σπηλαίου έδειξε ότι κατά μήκος του κύριου άξονα ανάπτυξης του έχουν σχηματιστεί διευρύνσεις (αίθουσες) και στενώματα (σιφώνια), σταλακτικός διάκοσμος, ο οποίος μειώνεται από την είσοδο προς το εσωτερικό, και λίγοι λόγω της ροής των υδάτων σταλαγμίτες, οι οποίοι αναπτύσσονται συχνά πάνω σε πεσμένους βραχόλιθους. Ο πυθμένας του σπηλαίου καλύπτεται από αποθέσεις ιλύος, αργίλου και άμμου, των οποίων το πάχος είναι πάνω από 10 μέτρα.
Ο σημερινός επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί στα 500 πρώτα μέτρα του μοναδικού αυτού φυσικού μνημείου.
Η απώτερη προϊστορία στην περιοχή του σπηλαίου αγγίζει τα 30.000 χρόνια πριν από σήμερα, σύμφωνα με τις απόλυτες χρονολογήσεις που έδωσε το εργαστήριο Πυρηνικής Φυσικής "Δημόκριτος". Η χρονολόγηση αφορά στον ανώτερο ανασκαφικό ορίζοντα της τομής που έγινε στο πλάι της τεχνητής εισόδου. Η ανασκαφή που γίνεται εκεί, από την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας - Σπηλαιολογίας από το 1992, έφερε στο φως λίθινα εργαλεία και οστά ζώων (άλογα, ελάφια, δασύμαλλο ρινόκερο, μεγάκερο, μαμούθ.)
Στην αίθουσα του τροχού στην αριστερή όχθη του ποταμού και σε ένα μικρό πλάτωμα (10x12 μ. περίπου) διαμορφωμένο σε δύο βαθμίδες, ανακαλύφθηκαν λείψανα εγκαταστάσεων του τέλους της Νεολιθικής περιόδου, δηλαδή του τέλους της 3ης χιλιετίας π.Χ.
Δείγματα από τον εργαλειακό εξοπλισμό και τα οστά που προήλθαν από την ανασκαφική τομή εκτίθενται στο Μουσείο Δράμας.
Απέναντι από τη νεολιθική εγκατάσταση ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί ο σωζόμενος από τις αρχές του 20ου αιώνα υδροτροχός. Ο αρχικά ξύλινος και μετέπειτα σιδερένιος υδροτροχός (διάμετρος 8μ.) μαζί με ένα μικρότερο (διάμετρο 4μ.) και με ένα σύστημα κτιστών αγωγών κάλυψε τις ανάγκες υδρεύσεως της περιοχής στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα. Η δημιουργία ενός σύγχρονου δικτύου υδροδότησης από τα τέλη της δεκαετία του 1950 έθεσε τους τροχούς σε αχρηστία. Η διατήρηση και ανάδειξη των λαμπρών αυτών μνημείων προβιομηχανικής αρχαιολογίας είναι υποχρέωση μας.
Στη δεξιά όχθη του Αγγίτη η εγκατάσταση αποίκων, που πρέπει να είχαν σχέση με τη Ρωμαϊκή πόλη των Φιλίππων, είχε αποτέλεσμα τη δημιουργία εκτεταμένου οικισμού και νεκροταφείων που δεν έχουν ανασκαφεί ακόμη. Γι αυτό ο χώρος που βρίσκεται δεξιά και αριστερά της τεχνητής εισόδου του σπηλαίου δεν είναι επισκέψιμος . Στην κορυφή του λόφου πάνω από τη φυσική είσοδο του σπηλαίου υπάρχει διπλός οχυρωματικός περίβολος. Η ασβεστόκτιστη αυτή οχύρωση, δέσποζε στο βορειοδυτικό τμήμα της πεδιάδας και έλεγχε περάσματα της περιοχής.
Μελλοντικές ανασκαφές θα δώσουν απάντηση σε πολλά ερωτήματα για την προέλευσή της. Η ανάδειξη και αξιοποίηση της οχύρωσης έχει ήδη δρομολογηθεί και στο άμεσο μέλλον οι επισκέπτες του σπηλαίου θα έχουν τη δυνατότητα να περιηγηθούν στον παραπάνω χώρο.» 

Δεν έχω και μεγάλη αγάπη για τα σπήλαια. Δεν ξέρω γιατί. Σε τούτο όμως, μέσα του, κυλάει ένα ποτάμι.

Κι αυτό το κάνει διαφορετικό. 

Τηλέφωνο εκδοτηρίου του σπηλαίου:

25220-60122